Бактериялық күйік
Бактериалды күйік (жеміс ағаштары) – Erwinia amylovora (Burrill) Winslow et al.
Қауіпті карантиндік ауру болып табылады, және бүкіл әлемде жеміс ағаштарының бактериалды күйігіне қарсы ғылыми зерттеулер жүргізіліп жатыр, алайда қазіргі уақытқа дейін толық жойылатын күрес шаралары әзірленбеген. Біздің тарапымыздан жеміс ағаштарының бактериалды күйігі Қазақстанда алғаш рет 2010 жылы анықталды. Бактериалды күйік барлық жеміс дақылдарын зақымдайды, бірақ әсіресе алма мен алманы қатты зақымдайды.
Қазіргі уақытта Қазақ Агротехникалық ҒЗИ-і «Жеміс ағаштарының бактериалды күйігін анықтау және идентификациялау бойынша әдістемелік нұсқаулықтар», «Жеміс дақылдарының бактериалды күйігін зақымданған ошақтарда локализациялау және жою бойынша нұсқаулар», «Жеміс дақылдарының бактериалды күйігіне қарсы алдын алу шараларын жүргізу және ошақтарды локализациялау бойынша ұсыныстар» әзірледі.
2020 жылғы желтоқсан айында әлемдік тәжірибені ескере отырып, жеміс дақылдарының бактериалды күйігіне қарсы кешенді күрес шаралары бойынша ұсыныстар дайындалады, бұл ауруды шаруашылыққа сезілмейтін деңгейге дейін басуға мүмкіндік береді.
Жеміс ағаштарының бактериалды күйігіне шалдыққан бақтарда, егер зақымданған аумақ 30%-дан асса – ағаштарды қазып шығару қажет.
Әлемдік тәжірибе мен біздің зерттеулерге негізделген бактериалды күйікке қарсы кешенді күрес шаралары қамтиды:
- Алманың бүршіктері ашылғанға дейінгі ерте көктемгі бірінші бүрку (наурыз айында) мыс құрамды препарат Косайдпен, қолдану нормасы 2 кг/га.
- Екінші бүрку бүршіктер ашылғаннан кейін (сәуір басында) Косайдпен, қолдану нормасы 2 кг/га.
- Үшінші бүрку алманың гүлдеуі басталғанда (мамыр) биологиялық препараттармен – Касумин, Фитолавин немесе Агри Гент Плюс, қолдану нормасы 2 л/га, 7–14 күннен кейін қайталау.
- Төртінші бүрку гүлдену аяқталғаннан кейін өсу реттегіш Прогексадион кальциймен 1,25 кг/га, 2–3 аптадан кейін қайталау.
- Бесінші бүрку фунгицид Альеттпен, қолдану нормасы 3 кг/га, 5 аптадан кейін қайталау.
- Жинаудан кейін, жапырақтардың 50% түскен кезде (қыркүйек соңында – қазан басында) мыс құрамды препарат Косайдпен 2 кг/га бүрку.
- Қазанда ағаш сабақтарын 4% мыс купоросын қосқан сазбен ақтау.
- Қыс кезінде және ерте көктемде алмаларды санитарлық қырқу жүргізу.
Сонымен қатар қосымша ретінде мыс, мырыш, бор, марганец, фосфиттер, иммуномодуляторлар, биопрепараттар, аминқышқылдары, өсу реттегіштерін қолдануға болады, олар дайындалып жатқан ұсыныстарда егжей-тегжейлі көрсетіледі.
Жеміс ағаштарының бактериалды күйігіне қарсы негізгі препараттар: Косайд, Касумин, Фитолавин, Агри Гент Плюс, Альетт.
Косайд препараты (мыстың гидроксиді, 350 г/кг) қолдану нормасы 2 кг/га, адам мен жануарларға қауіп классы 2 (орташа улы), араларға қауіп классы 3 (аз қауіпті). Қолдану мерзімдері: бүршіктер ашылғанға дейін; жас жасыл конус фазасы; қызғылт бүршік фазасы; күзде өнім жинағаннан кейін. Косайд препаратын гүлденуден кейін және жеміс бүршіктері түскеннен кейін қолдану алма жемістерінде торша пайда болуы мүмкін, бұл алма жемістерінің сауда көрінісін жоғалтуға әкелуі мүмкін.
Касумин препараты (касугимицин 20 г/л) қолдану нормасы 2–3 л/га, Фитолавин (фитобактериомицин 32 г/л) қолдану нормасы 2 л/га, Агри Гент Плюс 800, с.п (2% гентамицин сульфаты және 6% окситетрациклин гидрохлориді) қолдану нормасы 0,8–1,6 кг/га, адам мен жануарларға қауіп классы 3 (аз қауіпті), араларға қауіп классы 3 (аз қауіпті). Қолдану мерзімдері: вегетация кезінде 3–4 рет қолданылады, ең үлкен әсер гүлдену кезінде қолданғанда байқалады.
