Зиянкестерге қарсы пайдалы жәндіктер зертханасы

«Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасы»

Энтомофагтар мен акарифагтар негізінде өсімдіктерді қорғаудың экологиялық қауіпсіз технологияларын әзірлеу және енгізу

Зертхана туралы

«Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасы» – бұл институттың құрылымдық бөлімшесі болып табылады, ол энтомофагтар мен акарифагтардың биологиясын зерттеуге, оларды көбейту технологияларын әзірлеуге және өсімдіктерді биологиялық қорғау жүйелерінде тәжірибелік қолдануға маманданған.

Зертхана қызметі пайдалы жәндіктер мен жыртқыш кенелерді пайдалану негізінде ауыл шаруашылығы дақылдарын қорғаудың экологиялық қауіпсіз технологияларын әзірлеуге және енгізуге, сондай-ақ өсімдіктерді қорғаудың химиялық құралдарына тиімді балама жасауға бағытталған.

Зертхана жұмысының негізгі мақсаты – агроэкожүйелерге түсетін пестицидтік жүктемені азайту, биоалуантүрлілікті сақтау және өсімдіктерді қорғаудың заманауи биологиялық әдістерін енгізу арқылы тұрақты ауыл шаруашылығын дамыту.

Негізгі қызмет бағыттары

Қорғалған және ашық топырақ жағдайында ауыл шаруашылығы дақылдарын биологиялық қорғау жүйелерінде қолдану үшін энтомофагтар мен акарифагтарды жаппай көбейту;
Экономикалық маңызы бар зиянкестерге қарсы өсімдіктерді биологиялық қорғау технологияларын әзірлеу және жетілдіру;
Өсімдіктерді биологиялық қорғауда қолданылатын энтомофагтар мен акарифагтардың биологиялық және экологиялық ерекшеліктерін зерттеу;
Жыртқыш кенелер мен басқа биоагенттерді жаппай көбейту үшін жасанды және альтернативті қоректік орталарды әзірлеу;
Өсімдіктерді интеграцияланған қорғау жүйелерінде (IPM) қолдану үшін жаңа биоагент түрлерін іздеу, зерттеу және олардың тиімділігін бағалау;
Энтомофагтардың биологиялық тиімділігін зертханалық және өндірістік жағдайларда бағалау;
Өсімдіктерді биологиялық қорғау технологияларын ауыл шаруашылығына енгізуге арналған ғылыми негізделген ұсыныстар әзірлеу;
Аграрлық мамандар, студенттер және жас зерттеушілер үшін өсімдіктерді биологиялық қорғау мәселелері бойынша семинарлар өткізу және мамандар даярлау.

Негізгі биоагент түрлері

Trichogramma pintoi

Bracon hebetor Say.

Aphidius colemani V.

Encarsia formosa Gah.

Mastrus ridens Horst.

Chrysoperla carnea Steph.

Macrolophus nubilus H.S.

Podisus maculiventris Say.

Harmonia axyridis Pall.

Coccinella septempunctata L.

Amblyseius swirskii A.-H.

Phytoseiulus persimilis A.-H.

Тәжірибелік қолдану

Зертханада әзірленетін өсімдіктерді биологиялық қорғау технологиялары ауыл шаруашылығы дақылдарының негізгі зиянкестерін бақылауға арналған. Өсімдіктерді биологиялық қорғау тәжірибесінде Amblyseius swirskii, Phytoseiulus persimilis, Encarsia formosa, Aphidius colemani, Macrolophus nubilus және басқа энтомофагтар сияқты биоагенттер қолданылады, олар жылыжай дақылдарының зиянкестерін тиімді реттеуге мүмкіндік береді. Биоагенттерді қолдану химиялық пестицидтерді азайтуға және агроэкожүйелердің экологиялық тұрақтылығын арттыруға көмектеседі.

Ынтымақтастық және жұмыстың маңызы

Зертхана отандық және шетелдік ғылыми-зерттеу ұйымдары, аграрлық кәсіпорындар және білім беру мекемелерімен белсенді ынтымақтасады. Зертхана мамандары өсімдіктерді биологиялық қорғау технологияларын дамытуға және ауыл шаруашылығы дақылдарын экологиялық қауіпсіз қорғау әдістерін енгізуге бағытталған ғылыми жобаларға, гранттық бағдарламаларға және қолданбалы зерттеулерге қатысады.

Зертхана қызметі Қазақстанда экологиялық тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталған. Зертхананың жұмысы химиялық пестицидтердің қолданылуын азайтуға, агроэкожүйелердің биоалуантүрлілігін сақтауға және ауыл шаруашылығы өндірісінде өсімдіктерді биологиялық қорғаудың инновациялық технологияларын енгізуге үлес қосады.

Зертхана қызметкерлері

Алпысбаева Карлыгаш Азирбековна

Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасының меңгерушісі

Email:
erke07naz05@mail.ru

Қызметі

2001–2006 жж. – Қазақ ұлттық аграрлық университеті, «Өсімдіктерді селекциялау және биотехнология» мамандығы, біліктілігі: селекционер-биотехнолог.
2008–2010 жж. – Магистратура, Қазақ ұлттық аграрлық университеті, «Агрономия» мамандығы бойынша ауыл шаруашылығы ғылымдарының магистрі.
2010–2013 жж. – Докторантура, Қазақ ұлттық аграрлық университеті, «Өсімдіктерді қорғау және карантин» мамандығы бойынша философия докторы (PhD).
2012–2019 жж. – Биометод бөлімі бойынша ғылыми қызметкер.
2020–2022 жж. – Пайдалы жәндіктер зертханасының аға ғылыми қызметкері.
2022 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – Өсімдіктерді биологиялық қорғау бөлімі бойынша Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасының меңгерушісі.

Ғылыми қызығушылықтары

Өсімдіктерді биологиялық қорғау
Биоагенттерді жаппай өндіру

Нурманов Бауыржан Батырханулы

Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасының ғылыми қызметкері

Email:
bauka_92kzs@mail.ru

Тел.: +7 701 948 5451

Қызметі

2017–2018 жж. – ҚР АШМ өсімдіктер карантині бойынша мемлекеттік инспекторы.
2018–2020 жж. – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР Өсімдіктерді биологиялық қорғау зертханасының аға лаборанты.
2020 – 31.07.2024 жж. – Биоагенттерді жаппай өндіру зертханасының кіші ғылыми қызметкері.
22.01.2025 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасының ғылыми қызметкері.

Ғылыми қызығушылықтары

Ашық және қорғалған топырақтардағы өсімдіктерді биологиялық қорғау жүйесін оңтайландыру бойынша ғылыми-зерттеу жұмысы
Энтомофагтарды жаппай көбейту және қолдануға арналған ғылыми-технологиялық әзірлемелер

Джубатова Эльмира Абсадиковна

Кіші ғылыми қызметкер

Email:
e.dzhubatova@mail.ru

Қызметі

1987–1989 жж. – Қ. С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде мектепте биология және химия пәнінің мұғалімі.
1989–1996 жж. – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО биометод бөлімі аға лаборанты.
2002–2010 жж. – №14 орта мектепте Шымкент қаласында биология және химия пәнінің мұғалімі.
2012–2013 жж. – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО биометод бөлімі кіші ғылыми қызметкері.
2014–2021 жж. – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО «Өсімдіктерді биологиялық қорғау» зертханасының аға лаборанты.
2021 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО «Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру» зертханасының кіші ғылыми қызметкері.

Ғылыми қызығушылықтары

Өсімдіктерді биологиялық қорғау
Энтомоакарифагтарды жаппай көбейту

Найманова Балжан Жасулановна

Ғылыми қызметкер

Email: baljan-sun93@mail.ru

Қызметі

2011–2015 жж. – Қазақ ұлттық аграрлық университеті, «Өсімдіктерді қорғау және карантин» мамандығы бойынша ауыл шаруашылығы бакалавры, «Агробиология және фитосанитария» факультеті.
2015 ж. – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО Өсімдіктерді биологиялық қорғау бөлімі кіші ғылыми қызметкері.
2017–2019 жж. – С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті, «Топырақтану және агрохимия» мамандығы бойынша ауыл шаруашылығы магистрі, «Агрономия» факультеті.
2019 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасының ғылыми қызметкері.

Ғылыми қызығушылықтары

Өсімдіктерді биологиялық қорғаудың жетілдірілген әдістері
Энтомоакарифагтарды жаппай көбейту
Фитосанитарлық қауіпсіздік

Сейтжан Әсел Маратқызы

Сейтжан Асель Маратқызы

Ғылыми қызметкер

Email:
asselseitzhan@mail.ru

Қызметі

Білім:

2015–2019 жж. – Қазақ ұлттық аграрлық университеті, агробиология факультеті, «Агрономия» мамандығы бакалавриаты.
2018 ж. – академиялық мобилдік, Пловдив қаласы Аграрлық университеті (Болгария).
2020–2022 жж. – Қазақ ұлттық аграрлық ғылыми-зерттеу университеті, агробиология факультеті, «Агрономия» мамандығы магистратурасы.

2022–2023 жж. – аға лаборант, КазНАИУ.
2023–2024 жж. – «Пайдалы жәндіктер» зертханасының кіші ғылыми қызметкері, Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО.
2024–2025 жж. – «Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру» зертханасының кіші ғылыми қызметкері, Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО.
2025 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – «Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру» зертханасының ғылыми қызметкері, Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО.

Ғылыми қызығушылықтары

Өсімдіктерді биологиялық қорғау әдістері: зиянкестерді бақылау үшін биологиялық агенттерді (паразитоидтар, жыртқыштар) зерттеу және енгізу.
Агроэкожүйелерде энтомофагтарды қолдануды зерттеу және оңтайландыру арқылы зиянкестер санын азайту, ауыл шаруашылығы дақылдарының тұрақтылығын арттыру және химиялық пестицидтерді қолдануды қысқарту.

Жұмахмет Әсел Ақбергенқызы

Жұмахмет Асель Ақбергенқызы

Аға лаборант

Email:
zhumakhmet.asel@mail.ru

Қызметі

2019–2023 жж. – Қазақ ұлттық аграрлық ғылыми-зерттеу университеті, агрономия факультеті, «Өсімдіктерді қорғау және карантин» бағыты студенті.
2023–2024 жж. – герболог, Алматы облысы Іле ауданы филиалы, ҚР АШМ «Фитосанитарлық диагностика және болжамдардың республикалық әдістемелік орталығы».
2024 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО аға лаборанты.

Ғылыми қызығушылықтары

Өсімдіктерді биологиялық әдістермен қорғау технологияларын зерттеу
Ауыл шаруашылығында пайдалы микроорганизмдер мен энтомофагтарды қолдану
Экологиялық қауіпсіз өсімдіктерді қорғау жүйелерін әзірлеу

Ағабек Айдана Бағадатқызы

Аға лаборант

Email:
Ajdana_bagdat@mail.ru

Қызметі

2022 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – «Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру» зертханасының аға лаборанты, Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО.

Ғылыми қызығушылықтары

Өсімдіктерді қорғаудың жетілдірілген биологиялық әдістері
Энтомоакарифагтарды жаппай көбейту
Фитосанитарлық қауіпсіздік

Нүсүпбай Жазира Жанатқызы

Аға лаборант

Email:
Nussupbai@gmail.com

Қызметі

2023–2025 жж. – «Био Энтомофаги Қазақстан» ЖШС лаборанты.
2025 ж. бастап – қазіргі уақытқа дейін – «Пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру» зертханасының аға лаборанты, Ж. Жиембаев атындағы КазНИИЗиКР ТОО.

Ғылыми қызығушылықтары

Биологиялық қорғау әдістерін қолдану
Ауыл шаруашылығында пайдалы микроорганизмдер мен энтомофагтарды қолдану